Dossier Fiscale voordelen van geefgeld

Inhoudsopgave

De geschiedenis van de Nederlandse culturele sector leert dat particulieren en bedrijven altijd een belangrijke rol hebben gespeeld bij de financiering van kunst en cultuur.

In de tweede helft van de twintigste eeuw heeft de particuliere cultuurmecenas een minder zichtbare rol gehad. De huidige economische en politieke omstandigheden vragen om herwaardering en versterking van zijn rol. Iedere cultuurliefhebber is verantwoordelijk voor een bloeiend cultureel leven in Nederland. We kunnen hiervoor niet langer slechts naar de overheid en zeer vermogende particulieren kijken.

Uiteindelijk zijn het de kunstliefhebbers die het draagvlak voor cultuur creëren, niet alleen door naar het theater, concerten en musea te gaan, maar ook door aanvullende financiële ondersteuning. De cultuurmecenas kan een grote of kleine gever zijn. Als we het belangrijk vinden dat culturele instellingen behouden blijven, kunnen we als kunstliefhebbers niet volstaan met een moreel appel op de overheid of op de ander; we moeten zelf ook onze verantwoordelijkheid nemen. De particuliere kunstliefhebber staat er niet alleen voor. De overheid stimuleert verschillende vormen van cultuurmecenaat met een variëteit aan fiscale faciliteiten

Het doel van dit artikel is het inzichtelijk maken van de fiscale voordelen voor gevers, zodat culturele instellingen zich strategisch(er) kunnen bewegen op het gebied van fondsenwerving onder deze gevers. Wil je de kans op succes van het verkrijgen van een gift vergroten dan is het belangrijk dat je weet welke verschillende mogelijkheden en vormen er zijn om te schenken, onder welke voorwaarden, en wat de fiscale voordelen zijn voor de diverse gevers.

Actie Let op!

de potentiële ontvanger moet een rechtspersoon (ANBI, Algemeen Nut Beogende Instelling) zijn. Er zijn namelijk geen fiscale faciliteiten voor het rechtstreeks aan kunstenaars geven. Een stichting die feitelijk alleen het belang van één kunstenaar behartigt, is geen ANBI, zo is ook onlangs in de jurisprudentie besloten. Om als ANBI te worden aangemerkt door de Belastingdienst moet je aan een aantal voorwaarden voldoen:

  • Het doel en de activiteiten moeten voor 90% een algemeen belang dienen.
  • In de praktijk komen alleen stichtingen of verenigingen in aanmerking, want je mag geen winstoogmerk hebben.
  • Om als culturele ANBI aangemerkt te worden moet de instelling voor minstens 90% actief zijn op cultureel gebied.

Kijk voor alle voorwaarden op de site van de Belastingdienst.

Ontvangen van particulieren en bedrijven

Er zijn verschillende manieren waarop een culturele instelling kan ontvangen van particulieren en bedrijven. Het kan om geld gaan, of om bijvoorbeeld kunstvoorwerpen. Als je als culturele instelling een ANBI-status hebt, hoef je over deze giften geen schenkbelasting te betalen.

Instellingen met de ANBI-status kunnen zelf ook schenken zonder dat de ontvanger schenkbelasting hoeft te betalen.

Aftrek voor particulieren

Particulieren kunnen giften die aan bepaalde voorwaarden voldoen aftrekken in hun aangifte inkomstenbelasting. Deze aftrek wordt de komende jaren op vergelijkbare wijze als de aftrek van hypotheekrente beperkt voor mensen in de hoogste tariefschrijf. Het tarief waartegen de gift maximaal aftrekbaar is, daalt vanaf 2020 met 3% per jaar, totdat in 2023 voor iedereen een aftrektarief van 37,05% bereikt wordt. Van een gift is voor de giftenaftrek overigens alleen sprake als er geen directe tegenprestatie tegenover staat.

Voor giften aan ANBI’s die de Belastingdienst op zijn website als culturele ANBI heeft aangewezen, geldt de zogenoemde multiplier. Deze giften worden voor 125% in aanmerking genomen. Dat betekent dat iemand die € 100 geeft, € 125 in aftrek mag nemen. De extra aftrek is maximaal € 1250. Dat wil zeggen dat iemand die in een jaar in totaal € 5000 schenkt, het volledige multipliervoordeel heeft en € 6250 mag aftrekken. Voor het totaal aan schenkingen boven de € 5000, geldt de multiplier niet.

Of een gift aftrekbaar is, hang af van de status van de ontvanger van de gift en het soort gift dat wordt gedaan:

Zogenoemde periodieke giften zijn voor de gevers volledig aftrekbaar van de inkomstenbelasting, zonder drempel of maximum. Iemand mag dus via een periodieke gift zijn hele inkomen fiscaal aftrekbaar wegschenken. Niet iedere gift die periodiek wordt betaald, is een periodieke gift. Zo is een automatische overschrijving die voor meerdere jaren is vastgelegd niet per sé een periodieke gift. Daarvoor moet aan speciale voorwaarden zijn voldaan. De gever moet in een notariële of onderhandse ‘akte van schenking’ vastleggen dat hij of zij tenminste vijf jaar achtereen minimaal eenmaal per jaar een vast bedrag geeft aan een bij de Belastingdienst geregistreerde culturele instelling met de ANBI-status. In deze akte moet bovendien staan dat de schenkingen uiterlijk eindigen bij het overlijden van de schenker of een ander in de akte aangewezen persoon. De Belastingdienst heeft een onderhandse akte op zijn website staan die aan alle voorwaarden voldoet. Deze kun je gratis gebruiken.

Bij een complexe schenking, bijvoorbeeld van een waardevol kunstwerk dat zolang de instelling niet de volledige eigendom geschonken heeft gekregen in bruikleen wordt gegeven of bij een schenking in combinatie met een lening kan notariële begeleiding verstandig zijn.

Giften van particulieren die niet voldoen aan de eisen van een periodieke gift, worden simpelweg ‘andere giften’ genoemd. Deze zijn alleen aftrekbaar voor zover het totaal aan andere giften dat iemand samen met zijn of haar fiscale partner doet meer bedraagt dan € 60 èn 1% van het gezamenlijke verzamelinkomen. Bovendien is het totaal aan andere giften tot ten hoogste 10% van het gezamenlijke verzamelinkomen aftrekbaar. De drempel en het maximum, maken andere giften fiscaal minder aantrekkelijk voor de gever. Sommige gevers prefereren deze giften echter, omdat deze meer flexibiliteit bieden dan periodieke giften: ze zitten er niet minimaal vijf jaar aan vast.

Er zijn echter ook schenkers die niet op de hoogte zijn van de voordelen van een periodieke gift. Het kan de moeite waard zijn om met trouwe gevers van andere giften een gesprek aan te gaan over de voordelen die een periodieke gift kan bieden.

Een gift hoeft niet uit geld te bestaan, maar ook bijvoorbeeld uit een kunstwerk of, een muziekinstrument. Dit worden allemaal giften in natura genoemd, en kunnen voor de gever aftrekbaar zijn als aan de hiervoor genoemde voorwaarden voor periodieke of andere giften is voldaan. Voor de bepaling van het aftrekbare bedrag is de marktwaarde van het voorwerp bepalend. Het is raadzaam dat deze ter voorkoming van discussies door een onafhankelijk taxateur wordt vastgesteld. De Belastingdienst kan de waardering namelijk ter discussie stellen.

Erven van particulieren

Iedereen kan in zijn of haar testament goede doelen zoals culturele instellingen opnemen. Over deze verkrijging betaalt de ontvangende instelling geen erfbelasting als deze de ANBI-status heeft. Op deze manier kan het volledige bedrag ten goede komen aan de instelling. Een instelling kan van een particulier op twee manieren geld ontvangen: middels een erfstelling, waarbij een bepaald deel of percentage van de erfstelling wordt vastgezet, of middels een legaat, waarbij een specifiek bedrag of goed (zoals kunstwerken of middelen) kan worden geërfd.

In de erfstelling kan ook worden opgenomen dat de instelling bepaalde culturele goederen in bruikleen krijgt. Dit is echter risicovol: de bruikleen kan na verloop van tijd worden ingetrokken, terwijl er mogelijk wel veel kosten zijn gemaakt. Bovendien blijkt uit de praktijk dat de afspraken met de andere erfgenamen vaak veel tijd in beslag nemen. Van belang is daarom dat een instelling niet verplicht is om een erfenis, legaat of schenking te aanvaarden: de instelling mag deze ook weigeren

Aftrek voor bedrijven

Als een bedrijf geld of goederen schenkt en het daar een zakelijke reden voor heeft, is de gift als zakelijke kosten volledig aftrekbaar op dezelfde wijze als het bedrijf zijn andere kosten kan aftrekken. Van een zakelijk belang kan sprake zijn bij een directe tegenprestatie door de begunstigde instelling, zoals bij sponsoring het geval is. Als er sprake is van zo’n directe tegenprestatie moet de culturele instelling BTW in rekening brengen. Zij verricht immers een sponsoringsdienst aan het bedrijf. Let er bij sponsoring dus altijd op dat je in de sponsorovereenkomst duidelijk opneemt wat het bedrag exclusief BTW is (dat is het bedrag dat de instelling ontvangt) en hoeveel het bedrijf inclusief BTW moet overmaken. Als het bedrijf zelf BTW-belaste handelingen verricht, is de BTW voor het bedrijf geen kostenpost, omdat het deze kan terugkrijgen van de Belastingdienst. Voor niet met BTW belaste bedrijven, zoals banken, is de BTW wel een kostenpost. Ook in die gevallen moet de instelling een factuur met BTW sturen. Als je dat niet doet, kan de Belastingdienst de BTW alsnog bij de culturele instelling invorderen, met boete en rente. Dan blijft er van het ontvangen bedrag opeens een stuk minder over. Zie voor meer informatie over BTW de website van de Belastingdienst.

Ook buiten gevallen van sponsoring kan sprake zijn van een zakelijk belang, bijvoorbeeld als een bedrijf giften doet ter versterking van het bedrijfsimago (extern naar klanten en/of intern naar medewerkers). Ook dan is de gift aftrekbaar als zakelijke kosten. Als de instelling zelf geen tegenprestatie aan het bedrijf levert, komt BTW dan niet aan de orde.

Alleen bij het ontbreken van een zakelijk belang voor het bedrijf, bijvoorbeeld een gift die louter wordt gedaan om persoonlijke behoeften van de directeur-grootaandeelhouder of de ondernemer te vervullen, is aftrek als zakelijke kosten niet mogelijk. Een bedrijf dat onder het regime van de vennootschapsbelasting valt, kan dan eventueel gebruik maken van de giftenaftrek in de vennootschapsbelasting. Daarvoor is wel vereist dat door de gift geen op geld waardeerbare aanspraken ontstaan voor het bedrijf. Deze giftenaftrek is beperkt tot 50% van de winst en een absoluut bedrag van € 100.000. Voor het grootbedrijf is aftrek als zakelijke kosten daarom over het algemeen aantrekkelijker. Voor het midden- en kleinbedrijf kan een beroep op de giftenaftrek aantrekkelijk zijn als aan een ANBI met de status van culturele instelling wordt gegeven, omdat ook voor die giften een multiplier geldt. Deze giften worden voor 150% in aanmerking genomen. Een gift van € 100 levert daardoor een aftrek van € 150 op. Ook deze multiplier is gemaximeerd: er kan maximaal een extra bedrag € 2500 worden afgetrokken. Het maximale voordeel wordt dus ook hier bereikt bij een totaal aan giften aan culturele instellingen van € 5000. Voor het meerdere aan giften aan culturele instellingen geldt de multiplier niet. Voor echt grote bedrijfsgiften is de multiplier dus niet zo relevant.


Disclaimer
Deze tekst is met uiterste zorgvuldigheid samengesteld op basis van de stand van wetgeving en jurisprudentie medio november 2018. De samenstellers en uitgevers van deze tekst aanvaarden echter geen enkele aansprakelijkheid voor onjuistheden of de gevolgen van acties die naar aanleiding van deze tekst zijn ondernomen of nagelaten. Deze tekst bevat slechts algemene informatie: raadpleeg voor consequenties in uw specifieke situatie een adviseur.







Cookiegebruik

Ik accepteer Nee, liever niet